De recente stijging van de gasprijs op de Europese markten doet de bezorgdheid toenemen over een mogelijke nieuwe piek van de energieprijzen. De Interprofessionele Federatie voor Zelfstandige Ondernemers SDZ roept de federale regering op om de economische gevolgen van een dergelijke evolutie tijdig te anticiperen en maatregelen te nemen om de liquiditeitspositie van kleine ondernemingen te beschermen.

De referentieprijs voor Europees gas (TTF), die de voorbije weken rond 30 €/MWh schommelde, is recent boven de 60 €/MWh uitgekomen onder invloed van geopolitieke spanningen en onzekerheid over de energievoorziening. Indien deze volatiliteit aanhoudt, kan dit snel leiden tot hogere energiekosten voor ondernemingen, zowel voor gas en elektriciteit als voor brandstoffen.

Voor zelfstandigen en kmo’s ligt het grootste risico niet enkel in het niveau van de energieprijzen, maar vooral in de liquiditeitsschok die kan ontstaan wanneer facturen of voorschotten plots sterk stijgen. “Wanneer een zelfstandige of kmo zijn energiekosten in enkele weken tijd sterk ziet stijgen, heeft hij vaak geen enkele marge om die schok op te vangen. Voor veel lokale ondernemingen kan een plotse kostenstijging het financiële evenwicht van hun activiteit snel in gevaar brengen”, zegt Daniel Cauwel, Voorzitter van SDZ en lid van Brupartners – Zelfstandige Ondernemers.

Zelfstandigen en kmo’s bijzonder kwetsbaar

Zelfstandigen, handelaars, ambachtslieden, vrije beroepen en kleine ondernemingen zijn bijzonder kwetsbaar voor energieschokken. In tal van sectoren blijven energiekosten immers moeilijk te vermijden: koken, koeling, machines, ventilatie, verwarming van bedrijfsruimten of professionele mobiliteit.

Daarbovenop komen verschillende structurele factoren: een beperkte onderhandelingsmacht tegenover energieleveranciers, soms weinig flexibele contracten en een onmiddellijk risico op liquiditeitsspanningen wanneer voorschotten of maandelijkse betalingen plots stijgen.

Voor veel kleine ondernemingen gaat het dus niet alleen om de prijs van energie, maar vooral om hun vermogen om een plotselinge kostenstijging op te vangen.

Economische gevolgen van een nieuwe energiepiek anticiperen

In deze context is SDZ van mening dat de overheid nu al moet anticiperen op de mogelijke impact van een nieuwe stijging van de energieprijzen voor ondernemingen.

De federatie herinnert eraan dat zelfstandigen en kmo’s tot de zwaarst getroffen groepen behoorden tijdens de vorige energiecrisissen en dat een nieuwe prijsstijging opnieuw tal van lokale economische activiteiten kan verzwakken. “Zelfstandigen en kmo’s vragen geen massale steunmaatregelen, maar eenvoudige mechanismen die een plotselinge schok voor hun liquiditeit kunnen vermijden”, voegt Daniel Cauwel toe.

Drie prioritaire maatregelen om ondernemingen te beschermen

Om de impact van een eventuele nieuwe stijging van de energieprijzen te beperken, vraagt SDZ om snel verschillende concrete maatregelen te overwegen:

• het spreiden van energiefacturen voor kmo’s mogelijk maken om plotse stijgingen van maandelijkse betalingen te vermijden;
• tijdelijk toezicht houden op voorschotfacturen die energieleveranciers vragen in periodes van sterke volatiliteit;
• het mechanisme van de omgekeerde accijnsklik op brandstoffen activeren indien de prijzen aan de pomp sterk zouden stijgen, om de impact op zelfstandigen en kmo’s die sterk afhankelijk zijn van professionele mobiliteit te beperken.

Het debat over de Europese elektriciteitsmarkt heropenen

Volgens SDZ toont de huidige situatie ook de beperkingen van de werking van de Europese elektriciteitsmarkt. Vandaag wordt de elektriciteitsprijs immers nog sterk beïnvloed door de gasprijs via het mechanisme van de marginale prijs.

De federatie is daarom van oordeel dat de Europese discussies dringend vooruitgang moeten boeken zodat elektriciteitsprijzen beter de reële productiekosten weerspiegelen en ondernemingen meer voorspelbaarheid krijgen. “Zelfstandigen en kmo’s hebben behoefte aan stabiliteit en voorspelbaarheid. Energie mag geen permanente bron van economische onzekerheid worden voor het Europese ondernemingsweefsel”, besluit Daniel Cauwel.