De dagelijkse criminaliteit – gaande van drugsbezit en het dragen van verboden wapens tot winkeldiefstal – voedt het onveiligheidsgevoel in de straten en de wijken. Vaak beschouwd als kleine of onbestrafte feiten, wegen ze nochtans zwaar op het leven van burgers, handelaars en politiediensten. Om snel en zichtbaar te reageren op dit gedrag, zijn de onmiddellijke minnelijke schikkingen steeds meer een efficiënt instrument.

Sinds 2022 hebben de federale regering en het College van procureurs-generaal het systeem van onmiddellijke minnelijke schikkingen (OMS) ingevoerd. Dit mechanisme maakt het mogelijk voor de politie om bepaalde inbreuken onmiddellijk ter plaatse te sanctioneren.  

Het systeem in de praktijk 

Wanneer een inbreuk wordt vastgesteld, kan een politieagent de overtreder voorstellen om onmiddellijk een geldboete te betalen. Dit kan ter plaatse via bankkaart of QR-code, of via overschrijving binnen een termijn van 15 dagen. Deze schikking beëindigt de gerechtelijke procedure, zonder verdere tussenkomst van het Openbaar Ministerie. 

Het systeem geldt enkel voor welbepaalde inbreuken die voorzien zijn in een omzendbrief van het College van procureurs-generaal, zoals drugsbezit, het dragen van verboden wapens, winkeldiefstal of fietsdiefstal. 

Positieve balans en een constante groei 

Sinds de lancering in 2022 zijn er op nationaal niveau meer dan 23.000 onmiddellijke minnelijke schikkingen geregistreerd. De overgrote meerderheid betreft drugsbezit voor persoonlijk gebruik: 8 op de 10 dossiers vallen in deze categorie. Daarna volgen het dragen van verboden wapens en winkeldiefstal, die elk iets minder dan 1 op de 10 uitmaken. 

Trend bevestigd in 2024-2025 

Drugs vormen nog steeds het voornaamste toepassingsgebied, met ongeveer 85% van de OMS. Bijna 9 op de 10 worden volledig betaald, waarvan meer dan de helft onmiddellijk via bankkaart. De bedragen blijven bescheiden en liggen meestal tussen de 50 en 150 euro. Ook de betrokken substanties evolueren: cannabis blijft het meest voorkomend, maar verliest terrein ten voordele van andere drugs zoals amfetamines. 

Deze dossiers hebben uitsluitend betrekking op het bezit van kleine hoeveelheden bestemd voor eigen gebruik, binnen de vastgestelde hoeveelheidsgrenzen. Situaties waarin er aanwijzingen zijn van verkoop of verzwarende omstandigheden, vallen uiteraard buiten het toepassingsgebied van de onmiddellijke minnelijke schikking. 

Voor het dragen van verboden wapens blijft het aantal gevallen stabiel, maar het betalingspercentage stijgt aanzienlijk: van 76% in 2022 naar 86% in 2025. Het gaat om verboden wapens zoals zakmessen, boksbeugels, tasers, traangasbommen en koude wapens die zonder legitieme reden worden gedragen. Vuurwapens vallen onder een klassieke strafrechtelijke procedure en komen nooit in aanmerking voor een onmiddellijke minnelijke schikking. 

Winkeldiefstal blijft op een constant niveau, maar de betalingen gebeuren sneller en vaker: 84% van de overtreders voldoen vandaag hun boete, tegenover amper 64% 3 jaar geleden. De helft betaalt zelfs onmiddellijk ter plaatse, terwijl dat bij de start van het systeem slechts 1 op de 4 was. Alleen eenvoudige diefstallen, zonder geweld en onder een bepaald bedrag, komen in aanmerking. Zwaardere diefstallen worden nog steeds volgens de klassieke procedures behandeld. 

Een justitie die snel en op het terrein optreedt 

In drie jaar tijd hebben de OMS zich opgewerkt tot een geloofwaardig instrument in de strijd tegen kleinere vormen van criminaliteit, om de dagelijkse veiligheid te versterken en het gevoel van straffeloosheid te verminderen. 

Het werk van de Openbaar Ministerie wordt verlicht, waardoor zij hun middelen beter kunnen inzetten voor grotere dossiers. Voor de politie houdt dit in dat hun vaststellingen vaker leiden tot een concrete opvolging.

In 2025 werden specifieke initiatieven opgezet, met name in Brussel, om het gebruik van OMS te bevorderen. De hoofdstad speelt nu een voortrekkersrol bij de toepassing van dit instrument, vooral voor overtredingen in verband met drugsbezit. De politiediensten en het Openbaar Ministerie versterken met OMS de actie op het terrein en dat levert tastbare resultaten op. In deze context wil het Brusselse parket zijn strafrechtelijk beleid met onmiddellijke minnelijke schikkingen verder aanmoedigen.